ويژگی های عقد بيمه

بیمه چیست
بیمه چیست
آگوست 11, 2019
شرايط اساسی عقد بيمه
شرايط اساسی عقد بيمه
آگوست 14, 2019

ويژگی های عقد بيمه

تعریف و انواع بیمه مسئولیت

ويژگی های عقد بيمه

عقد بيمه ، عقدی است لازم

براساس ماده 185 قانون مدني، عقدي لازم است كه هيچيك از طرفين معامله حق فسخ آنرا نداشته باشند مگر درموارد معينه. يعني بمحض اينكه عقد بصحت انجام شد طرفين ملزم به ايفاي تعهدات ناشي ازعقد مي باشند بنا به حكم ماده 219قانون مدني” عقودي كه بر طبق قانون واقع شده باشند بين متعاملين وقائم مقام آنها لازم الاتباع است مگراينكه برضاي طرفين اقاله يابعلت قانوني فسخ شود،” بطور كلي هر عقدي لازم است مگر آنكه دليلي بر جايز بودن آن وجود داشته باشد.
عقـدي جايـز است كه هـر يك از طـرفين معاملـه ميتوانند به تنهائي نسبت به فسخ آن تصميم گيري نمايند، بارزترين اين نوع عقد، عقد وكالت است. عقد بيمه، عقدي است لازم، يعني بيمه گر و بيمه گزار پس ازوضع قرارداد حق ندارند معامله را برهم بزنند مگر درمواردي كه قانون معين كرده. مانند شرايطي كه قانون بيمه درمواد 12،16،17براي بيمه گر اين حق را قايل شده و يا برضايت طرفين. نتيجه لازم بودن عقد بيمه اين است كه بيمه گر به محض انعقاد قرارداد ملزم است درصورت تحقق خطرحسب موردخسارت وارده رابه بيمه گزار پرداخته وياوجه معيني بپردازد و بيمه گزار نيزملزم بپرداخت حق بيمه مي باشد.بطوريكه،چنانچه بيمه گزارحق بيمه رانپردازد،علي الاصول بيمه گر حق دارد از طريق قضائي وي را وادار بپرداخت حق بيمه نمايد. تنها استثنائي كه درباره عقد بيمه وجود دارد،درمورد بيمه عمر است. عقد بيمه در مورد بيمه عمر از طرف بيمه گزار جائز است و يا بر تعهد بيمه گزار در بيمه عمر آثار عقد جايز مترتب خواهد بود .

بيمه عقدي است كه از طرف بيمه گزار منجر و از طرف بيمه گر اغلب معلق وگاهي منجز است

طبق ماده 189 قانون مدني عقد منجز آن است كه تاثير آن برحسب انشاء موقوف برامر ديگري نباشد والا معلق خواهدبود. يعني اگر عقد بمحض انعقاد آثارآن ظاهرشود منجز خواهد بود و چنانچه بروز آثار آن بستگي به امر ديگري داشته باشد معلق خواهد بود.
عقد بيمه هم بمحض انعقاد، ازطرف بيمه گزار منجز است و انجام تعهد بيمه گزار كه مهمترين آن پرداخت حق بيمه است مشروط وموكول به امرديگري نيست. اما تعهد بيمه گر اغلب تعهدي است معلق، يعني انجام تعهد بيمه گر موكول و مشروط است به اينكه خطر موضوع بيمه تحقق يابد.تازماني كه خطر واقع نشده بيمه گر هم تعهدي ندارد كه انجام دهد.

بيمه عمر مختلط

بنابراين جز درموارد محدودي مثل بيمه عمر مختلط كه بيمه گر در هرحال بايد سرمايه مورد تعهد را بپردازد منتهي زمان پرداخت و اينكه سرمايه بيمه را به شخص بيمه گزار و يا ذينفع پرداخت نمايد مشخص نمي باشد( تعهد بيمه گر نيز جنبه منجز و قطعي دارد درساير موارد تعهد بيمه گر تعهدي است معلق  بيمه عقدي است اتفاقي بعلت همين خاصيت معلق بودن تعهد بيمه ، عقد بيمه را عقدي اتفاقي شناخته اند، يعني انجام تعهد بيمه گر اغلب محتمل و جنبه اتفاقي دارد. دراين حالت نه تنها انجام تعهد بيمه گر امري احتمالي است وبيمه گردرصورتي تعهدخودرا انجام خواهد داد كه خطرموضوع بيمه تحقق يابد، بلكه درمواردي مثل بيمه عمر، انجام تعهد بيمه گزار هم جنبه احتمالي دارد. در اين نوع بيمه، بيمه گزارمكلف است هرسال حق بيمه مقرررابه بيمه گر بپردازد، اماپرداخت مستمرحق بيمه ازطرف بيمه گزار موكول براين است كه بيمه گزار تاپايان مدت بيمه درقيد حيات باشد. چه بسا بيمه گزار بعداز شروع اعتبار بيمه و پرداخت يك يا چند قسط حق بيمه فوت نمايد، در اينصورت انجام تعهد بيمه گزار احتمالي بوده و برعكس تعهدبيمه گر جنبه قطعي داشته و بافوت بيمه گزار پرداخت بقيه اقساط حق بيمه منتفي خواهد شد.


نکته :
بايدتوجه داشت مساله احتمالي بودن تعهد طرفين بويژه بيمه گر،نه تنها وجه تمايزعقد بيمه از ساير عقود
است، بلكه احتمالي بودن تعهد اساس كاربيمه بويژه مبناي تعيين حق بيمه است.

 

عقد بيمه، عقدي است دوطرفه و معوض

عقد بيمه ، عقدي است دوطرفه، يك طرف بيمه گر و طرف ديگر بيمه گزار و معوض است چون مابه ازاء تعهد يك طرف، تعهد طرف ديگراست.

 

بيمه عقدي است مبتني بر حسن نيت

بدون شك كليه قراردادها بايد برحسن نيت استوارباشد و لزوم انعقاد هر قراردادي وجود حسن نيت ازناحيه طرفين است. لكن ازآنجا كه كاربيمه گر فروش اطمينان است. حسن نيت دربيمه از درجه اهميت بيشتري برخوردار است.
حاكميت حسن نيت از قبل از انعقاد قرارداد وهنگام تماس مقدماتي بين بيمه گر و بيمه گزار و ارائه اطلاعات مورد نظر بيمه گر توسط بيمه گزار شروع و درجريان اعتبار بيمه نامه و هنگام وقوع حادثه و مطالبه خسارت از طرف بيمه گزار مورد توجه قرار دارد.
درحقيقت طبيعت معاملات بيمه اي حكم مي كند،بيمه گر مقدار زيادي برحسن نيت بيمه گزار و اطلاعاتي كه بيمه گزار دراختيار او مي گذارد متكي باشد. لذا اگر ثابت شود بيمه گزار فاقد حسن نيت لازم براي قرارداد بيمه بوده نتايج نامساعدي ببار خواهد آورد كه گاهي به بطلان قرارداد بيمه منجر مي شود.

 

دراينجا لازم است به دو نكته مهم و ضروري اشاره گردد

  1. طبق اصل برائت و اصل صحت، فرض برحسن نيت است. بنابراين وجود حسن نيت نيازي به اثبات ندارد، بلكه خلاف آن يعني سوء نيت را بايد ثابت كرد.
  2. به اين جهت در بيمه بر لزوم حسن نيت، بويژه از ناحيه بيمه گزار تاكيد شده است، كه فقدان حسن نيت از طرف بيمه گزار و سوء استفاده او از بيمه ، ازقبيل كتمان حقايق و اظهارات نادرست وسعي در دريافت خسارت بيش از ميزان واقعي آن، نه تنها تخطي به حقوق بيمه گر كه موجب تضييع حقوق ساير بيمه گزاران خواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید