تاریخچه بیمه

توسعه بیمه در قرن بیستم
توسعه بیمه در قرن بیستم
آگوست 6, 2019
بیمه چیست
بیمه چیست
آگوست 11, 2019

تاریخچه بیمه

تاریخچه بیمه

تاریخچه بیمه

چگونگی پيدايش بيمه و سير تحول آن

در مقاله تاریخچه بیمه ، اولین اشاره اي که در متون قدیم به مداخله بنفع زیان دیده از یک حادثه ناخوشایند مشاهده می شود مربوط است به 4500سال قبل از میلاد. باستناد مندرجات برگهاي پاپیروس بدست آمده، سنگتراشان حوزه سفلاي مصر بین خود صندوقی دائر کردند که به آنها اجازه می داد هنگام وقوع بعضی حوادث مصیبت بار و بلایاي عظیم از کمک یکدیگر بهره مند گردند.

قرنها بعداز آن، مبادله کالا بین قبایل وشهرهاي مختلف بطور جدي و ضرورتی اجتناب ناپذیر مطرح می گردد. وجودراههاي نا امن وحمل ونقل کالابوسیله حیوانات که کاري پرمخاطره بوده ازیک سو و ارزش کالاهاي موردمعامله ازدیگرسو،موجبات مسئولیت کاروانیان درمقابل صاحب کالا رافراهم آورد. ضمانت اجراي چنین مسئولیتی یعنی نرساندن کالا به مقصد، بسیارشدید وگاهی به مجازاتهائی از قبیل ضبط و مصادره اموال،توقیف اعضاء خانواده مسئول بعنوان گروگان و حتی اعدام مسئول منجر می گردید.

ضمانت اجراي شدید یاد شده مانع از این بود که کاروانیان به شغل حمل و نقل رغبتی نشان دهند. اما رکود مبادلات کالا که خود بصورت الزام زمان در آمده، نمی توانست مدت زیادي دوام آورد. در سال 2250 قبل از میلاد، قانون همورابی طتهطأعهلا بابل به وجود قراردادي بنفع حمل کنندگان کالا اشاره می کند.

براین اساس در قرارداد منعقده بین کاروانیان و صاحبان کالا پیش بینی می شد در صورت از بین رفتن یا سرقت کالا، اگر کاروانیان ثابت می کردند هیچگونه تقصیر یا اهمالی در جریان از بین رفتن و یا سرقت کالا مرتکب نشده اند از مسئولیت مبرا شناخته می شدند.

در قرون 6 و 7 قبل از میلاد، قانونگزار آتن انجمنی از صنعتگران یک رشته و یا افرادي که داراي عقاید سیاسی، فلسفی و مذهبی واحدي بودند به وجود آورد تا به اعضاء خود که دچار نوعی بلیه شده بودند از طریق صندوق مشترکی که از حق اشتراك اعضاء تغذیه می شد، کمک گردد.

تالمود 2أعئه1 بابل که مجموعه قوانین و آداب و رسوم یهودیان در دوره معینی را تشکیل میدهدخاطرنشان می سازد باشرایطی به کاروانیانی که درجریان یک مسافرت حیوان خودرا از دست میدادند، در صورتیکه مرگ حیوان از بی مراقبتی صاحبش ناشی نمیشد حیوان دیگري میدادند.

بیمه در قرون وسطی

وام دادن با بهره زیاد که به اشکال مختلف توسط یونانیها و رومی ها قبل از میلاد عمل می شد طرح اولیه بیمه دریائی را در قرون وسطی پی ریزي کرد. امکان محدود بسیاري از دریانوردان به آنها اجازه نمی داد بدون مشارکت و همکاري بازرگانان که از وضع مساعدي برخوردار بودند، با حوادث بزرگ دریائی مقابله کنند. وامی که بازرگانان به دریانوردان می دادند داراي شرایط خاصی بود. بدین توضیح که اگر کشتی یا محموله آن به دنبال حوادث دریائی از بین می رفت، وام دهنده حق مطالبه وام را نداشت . برعکس وقتی کشتی یا محموله صحیح و سالم بمقصد میرسیدعلاوه بر استرداد وام سهمی از فروش کالا نیز که به نسبت دوري و نزدیکی راه بین 15 تا 40 درصد متغیر بود دریافت می داشت. این عمل را نمیتوان بیمه به حساب آورد. زیرا خسارت قبل از تحقق خطر پرداخت می شد و حق بیمه بعد از وقوع خسارت مورد محاسبه و مطالبه قرار می گرفت. چنین عملی به شرط بندي و سفته بازي بیشتر شباهت دارد تا به بیمه، خاصه آنکه سود حاصل از این کار هیچگونه تناسبی با خطر نداشت. کلیسا که در این دوره تنها مقام و مرجع عالی مورد احترام و مطاع بود، با این عمل از در مخالفت درآمد و گرگوار کطپ؟ کطنپاپ نهم در سال 1227 بموجب فرمانی اینگونه عملیات را بعنوان رباخواري محکوم کرد.

براي فرار از این ممنوعیت جوامع تجاري در ازاء دریافت مبلغی که از قبل تعیین می شد بازپرداخت ارزش کشتی یا محموله را در قبال خطر از بین رفتن تضمین میکردند راه حل جدید که دیگر متضمن شرکت وام دهنده در سود حاصل از فروش محموله نبود بعد از مدتی از وضع جنینی خود خارج و شکل گرفت بالاخره بیمه دریائی تولد یافت و اولین قرارداد بیمه دریائی در نیمه قرن چهاردهم در ایتالیا منعقد شد.

پیدایش رشته های دیگر بیمه

بطوریکه ملاحظه کردیم بیمه دریائی در اواخر قرون وسطی در نتیجه توسعه تجارت دریائی در کشورهاي حوزه مدیترانه مخصوصا” ایتالیا بوجود آمد. متعاقب پیدایش بیمه هاي دریائی علل اقتصادي و اجتماعی و نیازهاي خاص جامعه موجب پیدایش رشته هاي دیگر بیمه شد. بعنوان مثال : حریق معروف لندن به تاسیس شرکت هاي بیمه در مقابل آتش سوزي کمک کرد. در ساعت یک صبح روز دوم سپتامبر 1666 در یکی از نانوائی هاي لندن حریقی روي داد که در مدت کوتاهی سیزده هزار خانه که در چهارصد کوچه و خیابان و زمینی به مساحت یکصد و هفتاد و پنج هکتار پراکنده بود دربرگرفت وخسارت هنگفتی ببار آورد، این حریق منشاء پیدایش بیمه آتش سوزي شد.

پیدایش بیمه هاي عمر در کشورهاي مختلف معلول عوامل متفاوتی بود. مثلا” در کشور ایتالیا بیمه عمر در ابتدا صورت مکمل بیمه دریائی داشت. بدین توضیح که بیمه بردگانی که داراي ارزش تجارتی بودند مرسوم شد. بعد کاپیتان و کارکنان کشتی هم از این بیمه برخوردار شدند و سپس به مسـافرین نیز تسري داده شـد. در فـرانسه در سـال 1653 یک بانکدار ناپلـی بنام تونتی طصغپ1 به مازارین غططکzهق مرد سیاسی و مذهبی فرانسه که اصلا” ایتالیائی بود براي رفع اشکالات مالی کشور طرحی تسلیم کرد که با اجراي این طرح براي اوراق قرضه اي که از طرف دولت لوئی چهاردهم منتشر شده بود خریداران زیادي علاقمند می شدند. تونتی پیشنهاد می کرد از عده اي داوطلب هر سال تا مدت معینی وجوهی دریافت شود و در پایان مدت که مثلا10 ” تا 15 سال بود وجوه و بهره متعلقه به آنها که درقید حیات هستند پرداخت شود. این عمل که بنام مبتکر آن به کغطصغپ1 تونتین معروف شد و هنوز هم در فرانسه یکی دو موسسه بهمین نام وجود دارد در حقیقت نوعی بیمه عمر به شرط حیات است. در بیمه عمر به شرط حیات بیمه گر از تعدادي بیمه شده حق بیمه هائی دریافت می کند، لکن آنها که قبل از سن معین فوت می کنند حقی ندارند، بلکه شرط استفاده از بیمه زنده بودن در پایان قرارداد است.

در سال 1705 یک شرکت انگلیسی با جمع آوري یک گروه 2000 نفري عملی عکس عمل تونتین انجام داد. باین ترتیب که در مقابل اعضاء گروه متعهد شد که در صورت فوت ایشان، در پایان مدت قرارداد وجوه پرداختی اعضاءرابه اضافه بهره متعلقه آن بین وراث اعضاء متوفی تقسیم کند،یعنی بیمه به شرط فوت.در این قرارداد برعکس حالت قبلی به اشخاص زنده هیچگونه سهمی تعلق نمی گیرد.

اواخر قرن هیجده و اوایـل قرن نوزده

در اواخر قرن هیجده و اوایـل قرن نوزده بدنبـال انقلاب صنعتی حوادثی که بـراي کارگران اتفاق می افتاد افزایش می یابد و بیمه حوادث ناشی از کار که منجر به مصدوم شدن یا مجروح شدن یا فوت یا از کارافتادگی کارگران می شد بصورت ضرورتی اجتناب ناپذیر مطرح می شود. بعدها بعلت اهمیت اجتماعی که حوادث ناشی از کار پیدا می کند و بویژه تحت تاثیر فعالیت اتحادیه هاي کارگري این نوع بیمه اجباري ودر اغلب کشور ها از بخش خصوصی جدا و زیر نظر مستقیم دولت قرار می گیرد. لکن اجباري و دولتـی شدن بیمه حوادث ناشی از کار مانع گسترش بیمه حوادث جسمانی دربخش خصوصی نگردید.

با اختراع اتومبیل، یک نوع جدید بیمه در حد وسیعی متداول شد. بیمه خسارت وارد به اتومبیل و همچنین بیمه خسارتهائی که ممکن است از اتومبیل به اشخاص ثالث وارد شود، تقریبا” در تمام کشورهاي جهان متداول است. بعلت افزایش میزان خسارتهائی که ممکن است از بکار بردن وسیله نقلیه متوجه دیگران شود و عوارض اجتماعی و اقتصادي قابل توجهی ببار آورد در اغلب کشورها بیمه مسئولیت اتومبیل اجباري شده است.

دیدگاهتان را بنویسید